دستورالعمل واگذاری اتوبوس و بهره‌برداری ‌از خطوط اتوبوسرانی شهری و حومه شهری به بخش غیر دولتی (شماره ۱۱۱۳۹۳ مورخ ۸۵/۰۹/۰۸)

هیئت وزیران در جلسه مورخ ۸۵/۰۹/۰۵ بنا به پیشنهاد شماره ۹۲۲۵۲ مورخ ۸۵/۰۸/۰۶ نهاد ریاست جمهوری و به استناد تبصره (۱۳) قانون بودجه سال ۱۳۸۵ کل کشور تصویب نمود:

 دستورالعمل واگذاری اتوبوس و  بهره‌برداری ‌از خطوط اتوبوسرانی شهری و حومه شهری به بخش غیر دولتی و دستورالعمل نحوه تأمین و واگذاری مینی‌بوس توسط وزارت کشور به بخش غیردولتی به انضمام دستورالعمل نحوه واگذاری اتوبوس از وزارت کشور به اتوبوسرانی شهرها و  بهره‌برداری آن به شرح پیوست که تأیید شده به مهر دفتر هیئت دولت می‌باشند، تعیین می‌گردد.

پرویز داودی                                

معاون اول رئیس جمهور                        

فصل اول: تعاریف

ماده ۱- برخی عبارات که در این دستورالعمل به اختصار به کار می‌روند در ذیل تعریف شده است:

شورایعالی: شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور.

سازمان: سازمان شهرداری‌ها و دهیاریهای کشور.

اتوبوسرانی: سازمان اتوبوسرانی یا شرکت واحد اتوبوسرانی شهری و حومه‌ای با اساسنامه مصوب، زیر نظر شهرداری شهرها است و مسئولیت هدایت، نظارت و کنترل ارائه خدمات حمل و نقل عمومی توسط ناوگان اتوبوسرانی در شهرها را برعهده دارد.

اتحادیه: اتحادیه اتوبوسرانی‌های شهری کشور.

بخش غیردولتی: اشخاص حقوقی یا حقیقی می‌باشد که بر اساس دستورالعمل مربوط و نیز شرایط مندرج در فصل دوم این دستورالعمل، زیر نظر اتوبوسرانی نسبت به ‌ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافر در شهرها و حومه آنها اقدام می‌نمایند که به نام‌های متقاضی (قبل از واگذاری اتوبوس و خط) و  بهره‌بردار (بعد از واگذاری اتوبوس و خط) خوانده می‌شود.

کمیته‌های فنی: کمیته‌های فنی در سازمان تشکیل شده و وظایف سه‌گانه زیر را برعهده دارند:

الف) سفارش‌دهی (کمیته سفارش).

ب) تحویل‌گیری (کمیته تحویل).

ج) نظارت و پایش عملیات  بهره‌برداری (کمیته عملیات).

وظایف‌کمیته‌ها در «دستورالعمل نحوه واگذاری اتوبوس از وزارت‌کشور به ‌اتوبوسرانی‌ها و  بهره‌برداری‌ آن» آمده است.

فصل دوم: شرایط متقاضیان غیر دولتی

 ماده ۲- متقاضی حقوقی (خصوصی و تعاونی) بایستی دارای شرکت با شماره ثبت شده در اداره ثبت شرکت‌ها با موضوع فعالیت ارائه خدمات حمل و نقل مسافر باشد.

ماده ۳- هرگونه سرمایه‌گذاری،  بهره‌برداری و اشتغال به کارکنان دولت و همچنین شرکاء و سهامداران شرکت‌های وابسته به دولت، شهرداری‌ها و شرکت‌ها یا سازمان‌های اتوبوسرانی مادام که به خدمت در دستگاه‌های مربوط اشتغال دارند ممنوع می‌باشد.

ماده ۴- واگذاری اتوبوس و  بهره‌برداری از اتوبوس و خطوط اتوبوسرانی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مستلزم رعایت شرایط ذیل برای کارکنان و رانندگان بخش غیردولتی می‌باشد:

ـ داشتن حداقل ۲۳ سال سن.

ـ داشتن گواهی کاردانی یا دیپلم فنی و حرفه‌ای یا کاردانش مرتبط و حداقل دیپلم.

ـ داشتن برگ پایان خدمت یا معافیت از خدمت وظیفه عمومی.

ـ دارا بودن گواهینامه معتبر رانندگی برای رانندگان که حتی‌الامکان دو سال و در شرایط استثنایی و کمبود راننده حداقل ۱ سال از تاریخ دریافت آن گذشته و موفق به‌اخذ گواهی صلاحیت رانندگی با اتوبوس از اتوبوسرانی گردیده‌اند.

ـ داشتن تاهل.

ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران.

ـ نداشتن سوء پیشینه.

ـ عدم اشتهار به فساد اخلاقی.

ـ ارائه گواهی صحت بدنی و فکری و عدم اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی.

ـ التزام به رعایت شئونات اسلامی.

ـ نداشتن شغل دیگر.

تبصره 1ـ بازای هر2 سال تجربه رانندگی اتوبوس شهری، یک سال و حداکثر10 سال از میزان حداقل تحصیلات مطلوب (کاردانی فنی مرتبط) می‌توان کاست مشروط برآنکه از سواد پنجم دبستان یا گواهی پایان دوره نهضت سوادآموزی کمتر نشود.

تبصره2ـ برای اشخاص حقوقی متقاضی، ارائه گواهی عدم سوء پیشینه کیفری موثر، عدم سوء شهرت و عدم اعتیاد به مواد مخدر و مشروبات الکلی از مراجع ذیصلاح برای اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل ضروی می‌باشد.

فصل سوم: مقررات و شرایط عمومی واگذاری اتوبوس و  بهره‌برداری ‌از اتوبوس و خطوط اتوبوسرانی شهر و حومه توسط بخش غیر دولتی

الف) واگذاری اتوبوس به بخش غیر دولتی

ماده ۵– تعداد و نوع اتوبوس‌های جدید واگذاری به اتوبوسرانی‌ها توسط وزارت کشور اعلام می‌شود، اتوبوسرانی‌ها موظف هستند حداقل60% از اتوبوس‌های تحویلی و ۳۰% خطوط را با رعایت شرایط مندرج در قوانین و مقررات مرتبط، به متقاضیان غیردولتی واگذار نمایند.

ماده ۶-  در واگذاری اتوبوس‌های نو به متقاضیان غیردولتی، در تعیین میزان سهم متقاضی از قیمت اتوبوس ملاک تصویب‌نامه ابلاغی مربوطه به وزارت کشور می‌باشد. (میزان آن در سال ۱۳۸۵ براساس مصوبه مربوطه ۱۷/۵% قیمت اتوبوس تعیین گردیده است) که در وجه سازمان پرداخت می‌گردد.

ماده ۷– چگونگی واگذاری اتوبوس‌های ملکی اتوبوسرانیها به متقاضیان غیردولتی، براساس شرایط مندرج در این آیین‌نامه می‌باشد.

تبصره 1ـ تعداد، قیمت و نوع اتوبوس‌های ملکی موجود و قابل واگذاری اتوبوسرانی‌ها و نحوه واگذاری براساس تصویب هیئت مدیره، مجمع و شورای شرکت یا سازمان تعیین می‌گردد.

تبصره 2ـ در واگذاری اتوبوس‌های ملکی اتوبوسرانیها رعایت آیین‌نامه مالی و معاملاتی اتوبوسرانی مربوط، الزامی می‌باشد و تا زمانی که آیین‌نامه مالی و معاملاتی خاصی برای اتوبوسرانی به تصویب نرسیده است، آیین‌نامه مالی و معاملاتی شهرداری ملاک عمل خواهد بود. اتوبوسرانی موظف است در راستای رعایت ماده ۶ این دستورالعمل برای اتوبوس‌های ملکی مورد واگذاری به بخش خصوصی، سهم مقرر که در ماده ۶ این دستورالعمل تعیین می‌گردد را از متقاضی اخذ و مابقی از بابت یارانه تسهیلات دولت برای دوران تعهد کسر می‌گردد.

تبصره ۳ ـ اتوبوسرانی‌ها در واگذاری اتوبوس‌های ملکی به بخش غیردولتی، مجاز به واگذاری اتوبوس‌های ملکی بالای ۷ سال عمر مفید به متقاضیان بخش غیردولتی نمی‌باشند .

تبصره 4ـ در خصوص واگذاری اتوبوس‌های ملکی زیر7 سال عمر مفید به متقاضیان بخش غیردولتی، امکان بهره‌برداری اتوبوس‌های فوق پس از10سال فعالیت اتوبوس از تاریخ تولید منوط به تائید کمیته فنی عملیاتی در امکان بهره‌برداری از اتوبوس‌های یادشده می‌باشد.

ماده ۸- واگذاری اتوبوس و  بهره‌برداری خطوط اتوبوسرانی به بخش غیردولتی براساس این آیین‌نامه به متقاضیان صورت می‌گیرد. اتوبوسرانی در شرایط یکسان اولویت‌های ذیل را در واگذاری اتوبوس و خطوط رعایت می‌نماید:

1ـ در واگذاری اتوبوس و خطوط اتوبوسرانی، متقاضیان حقوقی در اولویت واگذاری نسبت به متقاضیان حقیقی می‌باشند.

2ـ در واگذاری به متقاضیان حقوقی اولویت با بخش تعاونی می‌باشد.

3ـ برای متقاضیان حقیقی، کارکنان و رانندگان واجد شرایط اتوبوسرانی و شهرداری که تعدیل می‌شوند در اولویت می‌باشند. بدیهی است تعاونی‌های متشکل از نیروهای تعدیل شده، بالاترین اولویت را دارند.

4ـ خانواده‌های معظم شهدا، جانبازان، آزادگان و ایثارگران که در زمان تقاضا دارای شغل نباشند.

تبصره ـ در واگذاری خطوط به متقاضیان، اولویت با متقاضیانی است که تقاضای  بهره‌برداری از کل تعداد سقف اتوبوس تعیین شده در آن خط را دارند. در صورتی که تعداد متقاضیان اتوبوس توسط بخش غیردولتی کمتر باشد، بهره‌برداری از آن خط بتدریج واگذار خواهد شد.

ماده ۹– واگذاری اتوبوس به متقاضیان مستلزم معرفی رانندگان واجدشرایط مندرج در ماده4 می‌باشد. برای تحویل هر یک دستگاه اتوبوس باید حداقل یک راننده و حتی‌الامکان دو راننده معرفی گردد. بدیهی است برای تحویل هر اتوبوس رانندگان آموزش دیده برای همان اتوبوس باید معرفی و اعزام شوند.

تبصره 1ـ اتوبوس‌هایی که بوسیله متقاضیان بخش خصوصی در خطوط واگذار شده مورد استفاده قرار می‌گیرد باید بوسیله رنگ بدنه و یا علائم ویژه‌ای از اتوبوس‌های ملکی سازمان متمایز و مشخص گردد.

تبصره 2ـ اتوبوس‌های واگذاری باید توسط متقاضی به تجهیزات ایمنی، اطفاء حریق و جعبه کمکهای اولیه مجهز باشند. استفاده بدون تجهیزات مذکور ممنوع است.

تبصره 3ـ هرگونه اقدام تبلیغاتی بوسیله اتوبوس‌های واگذاری بایستی براساس ضوابط و مقررات جاری که از طرف اتوبوسرانی محل اعلام می‌شود صورت گیرد.

ب) بهره‌برداری از اتوبوس و خطوط اتوبوسرانی توسط بخش غیردولتی

ماده ۱۰- متقاضیان بخش غیردولتی که اتوبوس نو از اتوبوسرانی‌ها تحویل گرفته‌اند از محل استهلاک یارانه‌های اختصاصی دولت برای هر دستگاه اتوبوس مکلف به ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافر درون‌شهری به مدت ۱۰ سال در خطوطی که اتوبوسرانی اعلام می‌نماید می‌باشند.

تبصره 1ـ در خصوص متقاضیان بخش غیردولتی که از اتوبوس‌های ملکی اتوبوسرانی‌ها تحویل گرفته‌اند با توجه به عمرمفید ۱۰ سال  بهره‌برداری از اتوبوس‌ها، دوران تعهد متقاضیان بخش غیردولتی برای ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافر درون‌شهری در خطوط ابلاغی توسط اتوبوسرانی‌ با رعایت تبصره ۴ ماده ۷ این دستورالعمل به تناسب عمر ناوگان واگذاری و توافق بین متقاضی و اتوبوسرانی تعیین می‌گردد.

تبصره 2ـ چنانچه  بهره‌بردار و یا بعد از فوت، وراث قانونی وی به‌ هر علتی نخواهند و یا نتوانند به تعهـدات تعیین شده در طول زمان مذکور عمـل نمایند، اتوبوسرانی می‌تواند به تناسب زمان خدمات انجام شده و مدت باقیمانده تعهدات  بهره‌بردار، از مبلغ کمک اعطایی دولت از بابت واگذاری اتوبوس رقمی را تعیین و از  بهره‌بردار و یا وراث قانونی وی اخذ و اسناد مالکیت اتوبوس به آنها منتقل گردد و یا با تحصیل نظر کارشناس رسمی دادگستری نسبت به تعیین ارزش روز اتوبوس واگذاری اقدام و با تادیه حداکثر20% قیمت تعیین شده روز توسط کمیته فنی عملیاتی به بهره‌بردار و یا وراث قانونی وی به عنوان سهم پرداختی متقاضی، اتوبوس موصوف را از تصرف آنان خارج نماید.

تبصره 3ـ در صـورتی که ارائه خدمات کمـی و کیفـی مناسب توسط  بهره‌برداران به‌ هر علتی مانند وقوع تصادف و یا تعمیرات اساسی از اختیار راننده خارج گردد. حداکثر زمان توقف خدمات تا مدت دو ماه پذیرفته خواهد بود در صورت توقف بیش از ۲ ماه و نیز در صورتیکه در طول مدت تعهدات، توقف خدمات بیش از یک بار در سال تکرار شود اتوبوسرانی براساس مفاد تبصره ۲ این ماده اقدام می‌نماید.

ماده ۱۱- مسیر، خط، تعداد و محل ایستگاه‌ها، زمانبندی حرکت، شروع و خاتمه ساعات کاری خدمات‌رسانی توسط اتوبوس در خطوط واگذار شده به بخش خصوصی منطبق با برنامه‌های اتوبوسرانی می‌باشد و کتباً توسط اتوبوسرانی به  بهره‌بردار ابلاغ می‌گردد. هرگونه تغییر در موارد فوق و برنامه‌های تعیین شده با ابلاغ اتوبوسرانی خواهد بود. اتوبوسرانی می‌تواند عندالزوم با اعلام قبلی به  بهره‌بردار، برنامه جدیدی را با توجه به توان و تعهدات بهره‌بردار برای اجرا ابلاغ نماید.

تبصره 1ـ تعداد اتوبوس‌های هر خط براساس نیاز و مبتنی بر بررسیهای کارشناسی، با پیشنهاد اتوبوسرانی و تایید هیات مدیره تعیین می‌گردد. اتوبوسرانی جهت ایجاد انگیزه و رقابت در ارائه خدمات بهینه‌ برای جابجایی مسافر می‌تواند در هر خط و در حد سقف تعیین شده اتوبوس، با متقاضیان متعدد بطور هم‌زمان عقد قرارداد نماید.

تبصره2ـ در صورتی که به هر علتی تعداد اتوبوس‌های فعال در طول خطوط واگذاری از تعداد تعیین شده در تبصره ۱ این ماده کاسته شود و یا در اثر عدم رعایت مفاد مندرج در این ماده خدمات‌رسانی دچار اختلال گردد، اتوبوسرانی با اعلام قبلی به  بهره‌بردار یا بهره‌برداران می‌تواند موقتاً بطور مشترک با سایر متقاضیان به‌ بهره‌برداری از خطوط واگذارشده اقدام نماید. در صـورتی که بهره‌بردار به این امر اعتراض نماید موضـوع در کمیته رسیـدگی به‌ تخلفات و حل اختلاف موضوع ماده ۱۷ این آیین‌نامه مطرح و برابر تصمیمات متخذه اقدام خواهد شد.

ماده ۱۲- خطوط واگذاری به بخش غیردولتی توسط اتوبوسرانی‌ها اعلام می‌گردد. در واگذاری  بهره‌برداری از خطوط به متقاضیان، خطوطی که دارای حجم مسافر و نرخ کرایه سفر بیشتری در زمان تقاضا باشند در اولویت می‌باشد. متقاضی با توجه به شرایط زمان واگذاری می‌تواند مناسب‌ترین خط/خطوط اعلام شده فوق را انتخاب و پس از پیشنهاد به اتوبوسرانی و تائید آن در هیئت مدیره نسبت به عقد قرارداد اقدام نماید.

ماده ۱۳- نرخ کرایه حمل مسافر در خطوط واگذاری در زمان عقد قرارداد تعیین می‌شود، نرخ مزبور براساس ابلاغیه وزارت کشور محاسبه و قبل از عقد قرارداد باید به تصویب شورای اسلامی شهر برسد. نحوه پرداخت کرایه تعیین شده توسط مسافرین بصورت نقدی می‌باشد. هرگونه افزایش در نرخ کرایه جابجایی مسافر برای سال بعد منوط به ارائه پیشنهاد  بهره‌بردار تا پایان بهمن‌ماه به اتوبوسرانی و ارائه پیشنهـاد توسط اتوبوسرانی به شورای شهر و تصویب و ابلاغ نرخ کرایه توسط شورای اسلامی شهر قبل از پایان سال می‌باشد. نرخ کرایه مصوب برای  بهره‌برداران لازم‌الاجرا می‌باشد.

تبصره 1ـ برای ایجاد انگیزه و تشویق بخش غیردولتی در فعالیت در ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافر درون‌شهری شورای اسلامی شهرها می‌تواند برای  بهره‌برداران بخش خصوصی نرخ جابجایی مسافر در شهرها را حداکثر به میزان20% نسبت به نرخ جابجایی مسافر توسط ناوگان ملکی اتوبوسرانی شهرها افزایش دهد.

تبصره 2ـ استفاده از بلیط یا هر مکانیزم قابل قبول دیگر برای اخذ کرایه منوط به پیشنهاد  بهره‌بردار و تائید اتوبوسرانی می‌باشد.

ماده ۱۴- اتوبوسرانی‌ها مکلف هستند اعتبارات اختصاصی برای بخش خصوصی در بودجه سنواتی کشور از محل اعتبار خرید قطعات و لوازم یدکی، یارانه اتوبوسرانیها و اجرای خطوط شبانه اتوبوسرانی ابلاغی وزارت کشور (سازمان شهرداری‌ها و دهیاریهای کشور) را متناسب با تعداد ناوگان و خط واگذاری‌شده، درون شهری یا حومه‌ای بودن خط، طول خط و حجم مسافر روزانه، بین  بهره‌برداران بخش خصوصی توزیع نماید.

ماده ۱۵- اتوبوسـرانی موظـف است بـعد از خاتمـه تعـهد  بهره‌بردار که در ماده ۱۰ تعیین شده درصورت درخواست  بهره‌بردار، مشروط بر رضایت از عملکرد وی ترتیبی اتخاذ نماید که  بهره‌بردار همچنان ارائه خدمات خود را براساس روند گذشته یا با تغییرات لازم و مصوب، در مسیر تعیین شده ارائه نماید.

تبصره 1ـ چنانچه برای  بهره‌بردار پس از پایان مدت تعهد به لحاظ فرسوده بودن اتوبوس واگذارس شده، براساس تأیید کمیته فنی عملیاتی امکان ارائه خدمات حمل و نقل عمومی مسافر با اتوبوس میسر نباشد،  بهره‌بردار با از رده خارج نمودن اتوبوس فرسوده مطابق آیین‌نامه مربوطه می‌تواند نسبت به دریافت اتوبوس جدید مطابق شرایط این آیین‌نامه اقدام نماید.

تبصره 2ـ کمیته فنی تحویل و تحول باید سالانه در طول دوران قرارداد با بخش خصوصی، اتوبوس‌ها را بازرسی فنی کامل نماید و در طول دوره نیز بازدید سرزده انجام شود.

ماده ۱۶– متقاضی غیردولتی فعالیت در امور حمل و نقل عمومی مسافر با اتوبوس مکلف به سپردن تعهد رسمی مبنی بر عدم انجام تخلفات موضوع این آیین‌نامه و قبول تصمیم‌های‌کمیته انضباطی و رسیدگی به تخلفات و رعایت دستورالعمل‌های صادره می‌باشد.

تبصره ـ امور زیر از تخلفات  بهره‌برداران محسوب می‌شود و مرتکبین تابع تصمیم‌های کمیته‌های انضباطی و رسیدگی به تخلفات خواهند بود:

1ـ امتناع از حمل مسافر و یا حمل مسافر با شرایطی خارج از مقررات.

2ـ جابجایی مسافر با اتوبوس در غیر از ساعت، مسیر و خطوطی که اتوبوسرانی تعیین نماید.

3ـ عدم رعایت شئونات اسلامی و اجتماعی.

4ـ عدم انجام کشیک‌های محوله و رعایت مقررات آن.

۵ ـ ارتکاب به جرم در هنگام اتوبوسرانی یا با استفاده از اتوبوس.

۶ ـ عدم رعایت نرخ‌های مصوب.

7ـ عـدم رعایت آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های ابلاغی وزارت کشور، سازمان و اتوبوسرانی.

۸ ـ تکرار تخلفات راهنمایی و رانندگی.

9ـ نصب و استفاده از وسایل غیرمجاز که مخالف ضوابط و مقررات اتوبوسرانی باشد.

10ـ استفاده از رانندگان غیرمجاز و فاقد کارت شناسایی در اتوبوس‌ها.

11ـ کار با اتوبوس بدون گواهی معاینه فنی و گواهی مراقبت وضعیت (CM) معتبر.

ماده ۱۷- در مواردی که مفاد آیین‌نامه صریح نبوده و یا تفاسیر متفاوتی از آن وجود داشته باشد، موضوع با عنایت به روح حاکم در توافقنامه فیمابین (اتوبوسرانی و بخش خصوصی) و قواعد مسلم حقوقی و در چارچوب قوانین و مقررات جاری در کمیته رسیدگی به تخلفات و حل اختلافات بررسی و اتخاذ تصمیم خواهد شد.

تبصره ـ کمیته انضباطی و رسیدگی به تخلفات متشکل از ۵ نفر به شرح ذیل می‌باشد:

ـ نماینده تام‌الاختیار  بهره‌بردار.

ـ نماینده تام‌الاختیار اتوبوسرانی با حفظ سمت، دبیر جلسات کمیته.

ـ نماینده شورای اسلامی شهر.

ـ نماینده سازمان.

ـ نماینده مرضـی‌الطرفین  بهره‌بردار و اتوبوسرانی (درصورت توافق کارشناس رسمی دادگستری).

رای کمیته با اکثریت آراء برای طرفین معتبر خواهد بود.

ماده ۱۸-  هزینه‌ها ی  بهره‌برداری اعم از مالیات، بیمه و عوارض سالیانه و هزینه‌ها ی مربوط به ثبت اسناد برای متقاضیان دریافت اتوبوس و یا  بهره‌برداری از خطوط برعهده متقاضی یا  بهره‌بردار است.

تبصره 1ـ چنانچه دولت در بودجه‌های سنواتی و یا وزارت کشور، سازمان و یا اتحادیه اتوبوسرانی‌های شهری‌کشور تمهیداتی برای مالیات، بیمه شخص ثالث، عوارض و سایر هزینه‌ها ی  بهره‌برداری پیش‌بینی و عملیاتی نمایند، اتوبوسرانی‌ها مکلف هستند تمهیدات مربوطه را برای ناوگان بخش خصوصی اتوبوسرانی فراهم و ارائه نمایند.

تبصره 2ـ اتوبوسرانی جز موارد مندرج در مواد ۶ و ۷ و تبصره ۳ ماده ۹ و ماده ۱۹ این آیین‌نامه، تحت هر عنوان، نمی‌تواند مبلغی مازاد بر قیمت تعیین شده از  بهره‌بردار اخذ نموده یا در این مورد برای اشخاص تعهد مالی ایجاد نماید.

ج) تعمیر و نگهداری اتوبوس توسط بخش غیردولتی

ماده ۱۹-  بهره‌برداران بخش غیردولتی موظـفند تعـمیر و نگهـداری اتوبوس‌های واگذاری شده را به گونه‌ای انجام دهند که امکان  بهره‌برداری کامل از ناوگان واگذاری شده در طول دوران  بهره‌برداری تحت نظارت اتوبوسرانی‌ها فراهم گردد.

تبصره ۱ـ کلیه هزینه‌ها ی تعمیرات، نگهداری، تأمین قطعات مورد نیاز برای تعمیر و نگهداری اتوبوس‌های متقاضیان بخش خصوصی برعهده خریدار اتوبوس می‌باشد.

تبصره 2ـ چنانچه دولت، وزارت کشور، سازمان و اتحادیه، شرایط، تسهیلات و یا تمهیداتی برای ضمانت، تأمین قطعات و یا تأمین اعتبار برای هزینه‌ها ی تعمیر و نگهداری اتوبوس‌ها برای اتوبوسرانی‌های شهری کشور نمایند. اتوبوسرانی‌ها موظفند شرایط، تسهیلات و تمهیدات یادشده را همانند اتوبوس‌های ملکی برای اتوبوس‌های بخش غیردولتی نیز تأمین و تخصیص نمایند.

تبصره 3ـ چنانـچه  بهره‌برداران بخش خصوصی درخواست استفاده از امکانات تعمیرگاهی اتوبوسرانی برای اتوبوس‌های خود نمایند، اتوبوسرانیها درصورت دارا بودن امکانات مورد نیاز می‌توانند خدمات لازم را برای بخش خصوصی در قبال اخذ وجه متناسب (با لحاظ تخفیف) برای  بهره‌برداران بخش خصوصی ارائه نمایند.

تبصره 4ـ درصورت درخواست  بهره‌برداران بخش خصوصی به منظور کاهش هزینه‌ها ، اتوبوسرانی می‌تواند در قبال اخذ وجه نسبت به خرید متمرکز لوازم و قطعات پرمصرف اتوبوس‌ها و مواردی نظیر لاستیک و روغن برای اتوبوس‌های ملکی و خصوصی اقدام نماید.

تبصره ۵ ـ  بهره‌برداران بخش خصوصی موظفند اتوبوس‌ها را در ساعات غیرفعال در طول شبانه‌روز، در نزدیکترین توقفگاه مجاز به خط واگذاری  شده نگهداری نمایند.

تبصره ۶ ـ به منظور کمک و حمایت از بخش غیردولتی، اتوبوسرانیها می‌توانند با تصویب هیئت مدیره، تخفیفات ویژه در ارائه خدمات تعمیر و نگهداری و سایر خدمات احتمالی و یا تسهیـلات پرداخت اقسـاطی هزینه‌ها ی تعمیر و نگهـداری پیـش‌بینی شده در این ماده لحاظ نمایند.

تبصره 7ـ   بهره‌برداران بخش خصوصی براساس اعلام اتوبوسرانیها به منظور نگهداری بهینـه اتوبوس‌ها، موظف به اجرای طرح مراقبت وضعیت ماشین‌آلات (CM) از طـریق آنالیز روغن هستند.

تبصره ۸ ـ اتوبوسرانیها موظف به همکاری کامل با بازرسان مراقبت وضعیت و کنترل و سرویس و نگهداری و عملکرد دستگاه و مدیریت CM هستند.

ماده ۲۰- چنانچه براساس سیاستهای دولت موضوع تغییر سوخت اتوبوس‌های واگذاری به بخش خصوصی از دیزل به گاز طبیعی فشرده (CNG) الزامی گردد، اتوبوسرانی از محل اعتباراتی که دراختیارش قرار می‌گیرد بدون دریافت هرگونه وجهی از  بهره‌بردار باید نسبت به تغییر سوخت مصرفی اتوبوس‌های واگذاری اقدام نماید.

در غیر مواقع الزام و درصورت درخواست تغییر اختیاری تغییر سوخت اتوبوس توسط  بهره‌بردار، می‌تواند با اخذ موافقت اتوبوسرانی به این امر مبادرت ورزد در این صورت کلیه هزینه‌ها ی مربوط به عهده  بهره‌بردار می‌باشد.

فصل چهارم: مقررات و شرایط عمومی اسقاط و منع تردد اتوبوس مورد استفاده بخش غیر دولتی

ماده ۲۱- تردد اتوبوس با سن بیش از ۱۰ سال در شهرها تنها درصورت دریافت گواهی هر شش ماه یکبار معاینه فنی و گواهینامه با اعتبار شش ماهه مراقبت وضعیت (CM) ممکن بوده و در غیر این صورت ممنوع خواهد بود.

ماده ۲۲– از ابتـدای سال ۱۳۸۶ تردد اتوبوس فرسوده، براساس تعریف قانونی آن، به هر شکلی و از هر نوعی در شهرها ممنوع خواهد بود.

ماده ۲۳– ارائه هرگونه خدمات با اتوبوس، میدی باس و مینی‌بوس در شهرها باید تحت نظارت اتوبوسرانی و پس از ارائه گواهی معاینه فنی معتبر ممکن خواهد بود.

ماده ۲۴- اتوبوس‌های تحویل شده از سوی کمیته فنی تحویل در هر بار بازرسی کمیته فنی عملیاتی باید علاوه بر کارکرد منظم موتور و اجزای انتقال قدرت، سلامت کارکرد تجهیزات جانبی شامل سامانه موقعیت مکانی (GPS)، دوچرخه بر (Rack)، کولر، بخاری، تابلوی متغیر (LED)، بلندگو و اعلام مسیر توسط آن (و سامانه ویژه معلولان و سامانه جمع‌آوری الکترونیکی بلیت و درصورت وجود)، کنترل شود وگواهی سلامت اتوبوس به علاوه گواهی مراقبت وضعیت و گواهی معاینه فنی هر شش ماه صادر گردد.

ماده ۲۵- اتوبوسرانی‌ها درصورت اختصاص میدی‌باس و مینی‌بوس از وزارت کشور برای آنها ملزم به رعایت مفاد این دستورالعمل در واگذاری ناوگان به متقاضیان بخش غیردولتی می‌باشند.

ماده ۲۶- قراردادهای تیپ واگذاری اتوبوس و میدی باس و  بهره‌برداری از خطوط از ضمائم لاینفک این دستورالعمل می‌باشد.