ماده ۱- دولت مکلف است در جهت توسعه حمل و نقل درونشهری و برونشهری کشور و مدیریت بر مصرف سوخت نسبت به بهینهسازی عرضه خدمات حمل و نقل (از طریق اصلاح و توسعه شبکه حمل و نقل ریلی، برقی کردن خطوط و اجراء علائم و تأسیسات و ارتباطات، افزایش سرعت در شبکه ریلی، یکپارچهسازی و ساماندهی مدیریت حمل و نقل، اصلاح قیمتها، ایمنسازی و بهبود تردد، بهسازی و از رده خارج نمودن خودروهای فرسوده سبک و سنگین مسافری و باری درون و برونشهری، تبدیل خودروهای بنزینسوز و گازوئیلسوز به دوگانهسوز، الزام معاینه فنی، توسعه ناوگان حمل و نقل همگانی ون و مینیبوس و مدیبوس و اتوبوس، استفاده از سامانه هوشمند حمل و نقل، ساخت و توسعه شبکه آزادراهها و بزرگراههای بینشهری، حمل ترکیبی کالا از مبدأ تا مقصد نهائی با شبکه ریلی و شبکه مکمل جادهای، الزام به داشتن توقفگاه در انواع کاربریها، احداث توقفگاههای عمومی، ساماندهی و ایجاد توقفگاهها و پایانههای بار و مسافر شهری و برونشهری اعم از ریلی و جادهای در نقاط مناسب از شهرها و حومه آن، افزایش امنیت و قابلیت اطمینان و دسترسی)، بهینهسازی تقاضای حمل و نقل (از طریق اصلاح فرآیندهای اداری، کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات، اصلاح کاربری زمین و آمایش سرزمین، اعمال محدودیتهای ترافیکی، آموزش و فرهنگسازی)، بهینهسازی مصرف انرژی (از طریق عرضه بنزین و گازوئیل در بخشهای حمل و نقل و صنعت و کشاورزی با اولویت کارت هوشمند سوخت، احداث جایگاههای عرضه گاز، حمایت از ابداعات و اختراعات مؤثر در کاهش مصرف سوخت)، بهینهسازی تولید خودرو [از طریق تولید خودروهای گازسوز، تأمین تجهیزات استفاده از گاز توسط خودروها، حمایت از تولید خودروهای برقی، دونیرویی (هیبریدی) و کممصرف، استانداردسازی تولید خودروی سبک و سنگین و موتورسیکلت در مصرف سوخت و کاهش آلایندگی] و خروج بنزین و گازوئیل از سبد حمایتی، حداکثر از ابتداء سال ۱۳۹۱ هجری شمسی اقدام نماید.
ماده2- به دولت اجازه داده میشود برای اجراء احکام ماده (۱) این قانون اقدامات زیر را به عمل آورد:
- اعطاء کمکهای بلاعوض یارانهای به بخشهای غیردولتی مرتبط با اهداف این قانون؛
- تخفیف در حقوق ورودی و سود بازرگانی واردات ناوگان حمل و نقل همگانی، خودروهای کممصرف، خودروهای گازسوز، نفتگاز، برقی و دونیرویی (هیبریدی) و قطعات و تجهیزات مربوطه؛
- تخفیف در حقوق ورودی و سود بازرگانی واردات تجهیزات، تأسیسات، ماشینآلات و قطعات مورد نیاز شبکه و ناوگان ریلی (شهری و برونشهری) و توسعه آزادراهها و بزرگراهها؛
- اعطاء تسهیلات بانکی و پرداخت بخشی از سود تسهیلات بانکی به بخشهای مرتبط با اهداف این قانون؛
- تغییر کاربری اراضی و واگذاری زمینهای مورد نیاز احداث جایگاههای عرضه گاز طبیعی تا پایان سال ۱۳۹۰ هجری شمسی به قیمت منطقهای پس از تملک و پرداخت بهای عادله آنها به صاحبان اراضی؛
- تعیین و اخذ جریمه، متناسب با مازاد مصرف سوخت و آلایندگی از خودروهای سبک و سنگین به صورت پلکانی؛
- تعیین و اخذ عوارض، بر مبنای میزان مصرف سوخت و آلایندگی و نوع سوخت از خودروهای تولید داخل و وارداتی از تولیدکنندگان داخلی و واردکنندگان.
ماده ۳- دولت مکلف است نظارت بر اجراء زمانبندی شده طرحها و پروژههای مرتبط با اهداف این قانون را با راهکارهاییکه در آئیننامههای اجرائی مشخص خواهد کرد، اعمال نماید و هر شش ماه یکبار گزارش پیشرفت کار را به کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی ارائه کند.
ماده ۴- توزیع کمکها، یارانهها، تسهیلات و اعتبارات موضوع این قانون و تعیین دستگاه مجری با توجه به شرح وظایف قانونی به عهده دولت است. دولت موظف است به نحوی اقدام کند که ضمن صرفهجویی، سرعت و کیفیت نیز لحاظ گردد.
ماده ۵- شرکتهای بیمهگر موظفند متناسب با ارزیابی دولت از عملکرد دستگاههای مؤثر در کاهش حوادث و تلفات حمل و نقل درونشهری و برونشهری، معادل پنجاهدرصد(۵۰%) صرفهجویی حاصل از عدم پرداخت خسارات بیمه بدنه و شخص ثالث را برای آموزش و فرهنگسازی ایمنی تردد، تأمین تجهیزات، اصلاح فیزیکی نقاط و مقاطع حادثهخیز و کمک به پرداخت هزینههای جاری (با تصویب طرحها و اعتبارات پیشنهادی از سوی شهرداریها در شورای هماهنگی ترافیک استان و از سوی وزارت راه و ترابری و پلیس راهور، در کمیسیون ایمنی راههای وزارت راه و ترابری) به دستگاههای مذکور اختصاص دهند.
ماده ۶- دولت موظف است با اولویت حمل و نقل ریلی به گونهای اقدام نماید که سهم حمل و نقل ریلی در جابهجایی بار و مسافر و مصرف سوخت در حمل و نقل برونشهری بر مقادیر جدول شماره (۱) این قانون منطبق شود.
ماده ۷- دولت موظف است سیاستهای بخش حمل و نقل همگانی شهری را به گونهای تنظیم نماید که از ابتدای سال ۱۳۹۱ هجری شمسی در مجموع هفتاد و پنج درصد (۷۵%) سفرهای درونشهری پوشش داده شده و سهم هر یک از بخشهای حمل و نقل همگانی و مصرف سرانه بنزین در روز بر اساس جدول شماره (۲) باشد.
تبصره- در شهر تهران نسبت تسهیم حمل و نقل عمومی از کل سفرهای درونشهری برای اتوبوسرانی، تاکسیرانی و حمل و نقل ریلی به ترتیب تا حداکثر بیست و پنج درصد (۲۵%)، بیست درصد (۲۰%) و سیدرصد (۳۰%) میباشد.
ماده ۸- در صورتیکه شهرداری شهرهای دارای شهرک اقماری، شرکتهای شهرکهای جدید، شرکتها و کارخانهها، هزینه تأمین زیرساخت و ابنیه خطوط ریلی به شهرکهای اقماری، شهرهای جدید یا محل شرکت یا کارخانه را تأمین نمایند، دولت هزینه روسازی، علائم، تأسیسات و ناوگان اجراء پروژههای مربوطه را تأمین خواهد کرد.
تبصره – اعتبارات مورد نیاز این بند از محل اعتبارات پیشبینی شده در ماده (۱۰) این قانون تأمین خواهد شد.
ماده ۹- مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه آن به عهده شهرداری است.
ماده ۱۰- اعتبارات مورد نیاز موضوع این قانون به میزان چهل هزار میلیارد (۴۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال در بخش درونشهری و شصت هزار میلیارد (۶۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰) ریال در بخش برونشهری در هر سال تعیین میگردد. دولت مجاز است این اعتبارات را در دو ردیف متمرکز درونشهری و برونشهری از محل درآمد عمومی، صرفهجویی حاصل از اجراء این قانون و حساب ذخیره ارزی تأمین و در بودجه سنواتی منظور نماید. این اعتبارات در حساب مخصوص نزد خزانهداری کل کشور به صورت صددرصد (۱۰۰%) تخصیص یافته تلقی میگردد.
ماده ۱۱- وصولیهای موضوع بندهای (۶) و (۷) ماده (۲) و ماده (۵) بین شهرداریها و وزارت راه و ترابری جهت انجام تکالیف این قانون به نسبت شصت درصد (۶۰%) و چهل درصد (۴۰%) در قالب بودجههای سنواتی توزیع میگردد. کمک به شهرهای فاقد سامانه ریلی شهری مصوب برای ساماندهی حمل و نقل همگانی و بهبود عبور و مرور دارای اولویت است.
ماده ۱۲- آئیننامه اجرائی این قانون حداکثر دو ماه پس از ابلاغ این قانون با پیشنهاد مشترک نماینده ویژه ریاست جمهوری، وزارت راه و ترابری، وزارت کشور و سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور، تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید.
ماده ۱۳- اجراء کلیه قوانین مغایر با این قانون به جز قانون برنامه توسعه ملغیالاثر میگردد.
جدول ۱- برون شهری
| شرح انتهای سال | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 |
| سهم حمل ونقل ریلی در حمل کالا (درصد) | 1/7 | 12 | 17 | 23 | 30 |
| سهم حمل ونقل ریلی در حمل مسافر (درصد) | 4 | 6 | 9 | 13 | 18 |
| سهم جابجایی مسافر با حمل ونقل همگانی(درصد) | 53 | 54 | 55 | 56 | 57 |
| نسبت کشته به ۱۰۰،۰۰۰ نفر جمعیت درتصادفات | 40 | 34 | 27 | 20 | 15 |
| کشته به ۱۰،۰۰۰ وسیله نقلیه درتصادفات | 22 | 20 | 17 | 13 | 10 |
| سهم سوخت گازوییل در حمل کالا (لیتر بر تن) | 16/0 | 15/0 | 14/0 | 13/0 | 12/0 |
جدول ۲- درون شهری
| شرح انتهای سال | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 | |
| سهم حمل ونقل همگانی از سفرهای شهری (درصد) | 41 | 47 | 55 | 64 | 75 | |
| متوسط سهم در کشور | سهم اتوبوس، مدیبوس، مینیبوس (درصد) | 24 | 27 | 31 | 35 | 40 |
| سهم تاکسی و ون (درصد) | 16 | 18 | 20 | 22 | 25 | |
| سهم قطار شهری و حومهای (درصد) | 1 | 2 | 4 | 7 | 10 | |
| مصرف سرانه روزانه بنزین حاصل از نفت (لیتر در روز بر نفر) | 1/1 | 1 | 9/0 | 8/0 | 7/0 |
قانون فوق مشتمل بر سیزده ماده و دو تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ هجدهم آذرماه یکهزار و سیصر و هشتاد و شش مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۳۸۶/۰۹/۲۸ به تأیید شورای نگهبان رسید.
غلامعلی حداد عادل
رئیس مجلس شورای اسلامی
